Düşünme alışkanlıklarımız ve yeniliklere adapte olma hızımız, henüz içinde bulunduğumuz çağın beklentilerini bile karşılayamazken; pek yakında kendimizi içinde bulacağımız “yeni normal” döneminde doğru karar almak, her şeyden önce yüksek farkındalık ve net bir görüş gerektiriyor.
ÖZET FİKİR
PROBLEM
Yaygın düşünme hataları ve geçmişte işimize yaramış “fabrika ayarları” yüzünden, ömrümüzü potansiyelimizin çok altında bir yaşam kalitesiyle geçiriyoruz.
Eğer elimizdeki tek alet “çekiç” ise her sorunu bir “çivi” gibi görmeye başlarız. Ayrıca, içimizdeki üstünlük çabası (Adler) ve hataları dış faktörlere bağlama eğilimimiz (Self Serving Bias), gerçek kırılma noktalarını fark etmemizi ve yeniliklere adapte olmamızı engeller.
ÇÖZÜM
Sadece çok çalışmak yetmez; hedefli ve bilinçli bir “Azim” (Grit) gerekir. Motivasyonumuzu dışsal ödül-cezadan (Motivasyon 2.0), içsel ustalık ve amaç duygusuna (Motivasyon 3.0) taşımalıyız.
PRATİK FİKİR
Kırılma noktalarını bir kriz değil, iş yapış şeklinizi yenilemeniz için bir sinyal olarak görün. Yönetim pozisyonundayken sırf “en parlak yıldız” olmak için kendinizden zayıfları işe almak yerine, kendi üstünlük çabanızı dizginleyip daha yetenekli insanlarla çalışmaya cesaret edin.
Doğru Karar Almak ve Düşünme Hataları
Yaygın düşünme hataları yüzünden birçoğumuz, ömrümüzü tecrübe edebileceğimiz yaşam kalitesinin oldukça altında bir “iyilik” haliyle geçiririz.
Yakın geleceğin (“yeni”) normal şartları altında iyi bir yaşam kalitesi tecrübe etmek için, sadece söz konusu düşünme hatalarını yenmemiz yetmeyecek; bunun ötesinde daha önce gerekli bulmadığımız yeni beceriler edinmemiz de gerekecektir.
Elinizdeki Tek Alet Çekiçse, Her Şey Çivi Gibi Görünür
Babam yıllarca “sonuç almak için sert olmak gerekir” algısıyla hareket etti. Bu tavrın işe yaradığı durumlar oldu elbette ama, her durumda aynı tutumla sonuç almaya çalışmak, her hastalık için aynı ilacı kullanıp iyileşme beklemeye benzetilebilir.
“Bozuk bir saat günde iki kez %100 doğru olacaktır” ama bu gerçek, ona güvenerek plan program yapmamıza sebep olmaz. Yeni normal içerisinde başarılı olmak için geçmişten bu yana kullanmaya alışageldiğimiz düşünme modellerinin muhtemel tehlikelerini fark etmeliyiz.
Motivasyon 3.0 ve Ustalık (Dan Pink – Drive)
Dan Pink, Motivasyon 3.0 kavramıyla insanların ödül veya ceza ile (Motivasyon 2.0) değil; bir işte ustalaşmaya çalışarak, belli bir amaç ekseninde ve daha özerk bir ortamda motive olduklarını anlatır.
Ancak burada gizli bir tuzak vardır: İnsan bir konuda ustalaştığında (mastery) yaptığı işten aldığı haz artar ve başka şekilde iş görmek gittikçe güçleşir. Doğamızdaki “üstünlük çabası” da, kendimizi üstün hissetmemizi sağlayan bu ustalığımızdan vazgeçmemizi daha da zor hale getirir.
Üstünlük Çabası ve Liderlik Zaafları (Alfred Adler)
Düşmanla mücadele ederken kendisinden daha keskin nişancıları takımına almayan komutanın kaderi bellidir.
Tatmin hissini neredeyse tamamen etrafındakilerden üstün olduğunu bildiğinde elde eden bir birey (Adler’in Üstünlük Çabası), zihninde kendi yarattığı hikayelere inanmayı tercih eder (“Ben olmasam bu ekip dağılır gider” gibi). Kimi yöneticiler, neredeyse tamamen bu itkiyle yönetim pozisyonlarına gelirler.
Bu durumda yönetici iki şeyden birini yapmalıdır: Ya şirketin başarısını kendi egosunun önüne koyup kendisinden parlak insanlarla çalışmalı, ya da etrafında kendisinden yetenekli kimseyi barındırmayarak sahte bir yıldız olarak kalmaya devam etmelidir. Yeni dünyada başarılı olmak için bu zaaf kesinlikle dikkate alınmalıdır.
Kırılma Noktalarını Fark Etmemek ve Self Serving Bias
Geçerliliğini kaybetmekte olan yöntemlerle iş görmeye devam etme eğilimi, yaşantımızda krizlere sebep olur. Bu krizler aslında iş yapış şekillerimizi yenilememizi işaret eden kırılma (çark) noktalarıdır.
Ancak sorunların büyük bir kısmında asıl sorumluluk bizim olmasına rağmen, bunu görmezden gelip tüm olumsuz sonuçlar için dış faktörleri suçlamak (Self Serving Bias) en kolayıdır. Hatalardan öğrenmeme hatasına düşmemizin temel sebebi de budur.
Çok Çalışmak vs. Azimli Olmak (Angela Duckworth – Grit)
En usta olduğumuz beceriye olan ihtiyaç azalıp para kazanmamız zorlaştığında, her zaman yaptığımız şeyi daha hızlı ve daha uzun saatler yapmaya başlarız. Yoruldukça da “Elimden gelenin en iyisini yapıyorum” diyerek kendimizi kandırırız.
Angela Duckworth, “Azim” (Grit) adlı çalışmasında, başarılı insanların çok çalıştığını ama çok çalışan herkesin mutlaka başarılı olmadığını işaret eder. 10 yıl boyunca her gün 5 km koşan bir insan, hedef belirlemediyse, yeni parkurlar denemediyse, geri bildirim almadıysa; yaptığı şey sadece “çok çalışmak”tır. Gelişmek ve daha iyi olmak için azim gereklidir. Duckworth’un formülü açıktır:
Yetenek x Çaba = Beceri
Beceri x Çaba = Başarı
Son Söz
Yeni normalin zorluklarıyla yüzleşmek için; geçmişin zorlukları karşısında işe yaramış, hatta bildiklerini bize öğreten ebeveynlerimiz için bile kusursuz sonuçlar getirmemiş başa çıkma metotlarını kullanarak geleceği şekillendiremeyiz.
İyi haftalar,
Selim Geçit
Eğitimlerden Kareler
Yıllar içinde farklı kurumlar ve ekiplerle gerçekleştirdiğim eğitimlerden bazı sahneler.






_Videolu_-_hbr_workshop_motivasyon_core_human_drives_nitin_nohria_ingilizce.004.jpeg)








